(სპოილერი: იმაზე ადრე, ვიდრე გგონიათ)
გამარჯობა. მოდი, გულახდილად ვისაუბროთ.
როცა პატარები ვიყავით და მომავალზე ვფიქრობდით, რას წარმოვიდგენდით ხოლმე? ალბათ, მფრინავ მანქანებს, ვერცხლისფერ კომბინიზონებს და, რაც მთავარია — რობოტებს. იცით, ისეთ რობოტებს, დილით ყავას რომ მოგიდუღებდნენ, სახლს დაალაგებდნენ და, ცუდ ხასიათზე თუ გაიღვიძებდნენ, კაცობრიობას გაანადგურებდნენ.
ჰოლივუდმა შეგვაჩვია აზრს, რომ ხელოვნური ინტელექტი, ანუ AI, აუცილებლად ხმაურით უნდა შემოჭრილიყო ჩვენს ცხოვრებაში. ველოდით ტერმინატორს, ან მინიმუმ, მოსაუბრე კიბორგს.
მაგრამ რეალობა ცოტა სხვაგვარი აღმოჩნდა. AI ჩვენს ცხოვრებაში შემოვიდა არა ხმაურით და იარაღით, არამედ ჩუმად, ფეხაკრეფით... და რაც ყველაზე სასაცილოა, ჩვენ ეს ვერც კი შევამჩნიეთ.
დღეს მინდა მოგიყვეთ იმ მომენტებზე, როცა ტექნოლოგია ჩვენს უხილავ თანაშემწედ იქცა, ჩვენ კი ისევ გვეგონა, რომ უბრალოდ კომპიუტერი მუშაობს კარგად.
ნაწილი 1: T9 და „მემკვიდრეობის წერილები“;
აბა, დაფიქრდით. როდის იყო პირველი შემთხვევა, როცა ტელეფონმა თქვენ ნაცვლად გადაწყვიტა, რა უნდა დაგეწერათ?
გახსოვთ ძველი მობილურები? და T9 სისტემა? დიახ, ის ნერვების მომშლელი ფუნქცია, რომელიც სიტყვა გამარჯობის ნაცვლად სულ სხვა, აბსურდულ სიტყვას გთავაზობდათ ხოლმე. მაშინ ჩვენ ამას უბრალოდ ავტოკორექციას ვეძახდით და გვეცინებოდა. სინამდვილეში კი, ეს იყო ხელოვნური ინტელექტის ერთ-ერთი პირველი, მორცხვი მცდელობა, გაეგო, რას ფიქრობდა ადამიანი.
ან კიდევ მეილი გავიხსენოთ. გახსოვთ დრო, როცა ელექტრონული ფოსტა სავსე იყო უცნაური მემკვიდრეობის წერილებით, სადაც უცნობი ადამიანები მილიონებს გვიტოვებდნენ და მხოლოდ პატარა დახმარებას გვთხოვდნენ? სად გაქრნენ ისინი?
ისინი არსად წასულან. უბრალოდ, ერთ დღესაც, ჩვენმა მეილმა ისწავლა, რა არის ნაგავი და რა — მნიშვნელოვანი წერილი. ჩვენ ეს არ გვიზეიმია. არ გვითქვამს: ვაუ, რა მაგარი AI მყავს. ჩვენ უბრალოდ მივიღეთ ეს კომფორტი, როგორც მოცემულობა. აი, ზუსტად აქ დაიწყო უხილავი თანაშემწის ეპოქა. ის უკვე ჩვენს ჯიბეში იყო, ჩვენ კი ისევ მფრინავ რობოტებს ველოდით.
ნაწილი 2: რატომ იცის Netflix-მა შენზე უკეთ, რა გინდა?
გადავიდეთ უფრო საინტერესო ეტაპზე.
შეგიმჩნევიათ, რომ ზოგჯერ YouTube-მა ან TikTok-მა იმაზე უკეთ იცის რა ხასიათზე ხართ, ვიდრე თქვენმა საუკეთესო მეგობარმა?
საღამოა, დაღლილი ხართ, არაფრის თავი არ გაქვთ და უცებ — ბუმ! ეკრანზე ჩნდება ვიდეო: როგორ ავაშენოთ სახლი ტალახისგან ან კატები, რომლებიც კიტრის ნახვისას ხტებიან. და თქვენც უყურებთ. საათობით.
ჩვენ ამას ალგორითმს ვეძახით. სინამდვილეში კი ეს არის ძალიან ჭკვიანი, დაკვირვებული ასისტენტი, რომელიც ჩუმად ზის კუთხეში და ინიშნავს: აჰა, გიორგის მოეწონა ვიდეო კულინარიაზე, მაგრამ მან მხოლოდ 3 წუთი უყურა. სამაგიეროდ, მანქანების რბოლას ბოლომდე ჩაუჯდა.
ეს უხილავი მეგობარი წლებია სწავლობს ჩვენს გემოვნებას. როცა Spotify ზუსტად იმ სიმღერას რთავს, რომელიც გულში გქონდათ, ეს მაგია არ არის. ეს სტატისტიკაა. მაგრამ ჩვენ იმდენად შევეჩვიეთ ამ კომფორტს, რომ თუ აპლიკაცია ერთხელ მაინც შეცდება და არასწორ სიმღერას შემოგვთავაზებს, ვბრაზდებით კიდეც: ეე, რა დაემართა ამას, სულ გააფრინა?
ხედავთ? ჩვენ უკვე მოთხოვნები გვაქვს ჩვენი უხილავი მეგობრის მიმართ.
ნაწილი 3: გუგლის რუკა და დაკარგული რომანტიკა
მოდი, ვაღიაროთ — ორიენტაციის უნარი დავკარგეთ.
ადრე, უცნობ ქალაქში ან თუნდაც უბანში წასვლა პატარა თავგადასავალი იყო. უნდა გაგეჩერებინა გამვლელი, გეკითხა გზა, მერე ეკამათა მძღოლთან... ახლა? ახლა უბრალოდ ჩართავ Google Maps-ს ან Waze-ს და მიჰყვები ხაზს.
მაგრამ დააკვირდით ერთ დეტალს: როცა რუკა გეუბნებათ — წინ საცობია, მოდი, მეორე ქუჩით წაგიყვან, 5 წუთს მოიგებ, — თქვენ უჯერებთ. ბრმად უჯერებთ.
ეს არის მომენტი, როცა ხელოვნური ინტელექტი უბრალოდ დამხმარე კი არა, გადაწყვეტილების მიმღები გახდა. ის ხედავს მთელ ქალაქს, აანალიზებს ათასობით მანქანის მოძრაობას და გიკვალავთ გზას. ჩვენ კი ამას ისე ვიღებთ, თითქოს ეს ჩვეულებრივი ამბავი იყოს.
სასაცილოა, არა? ჩვენ ვენდობით მანქანას იმაზე მეტად, ვიდრე საკუთარ თვალებს ან ინტუიციას. და რაც მთავარია — ის მართალია. თითქმის ყოველთვის.
ნაწილი 4: და უცებ... ბუმ! ყველაფერი შეიცვალა
და აი, მივადექით 2022 წლის ბოლოს. მომენტი, როცა უხილავი მეგობარი სცენაზე გამოვიდა და მიკროფონი აიღო.
დიახ, მე ChatGPT-ზე და მის მეგობრებზე ვსაუბრობ.
მანამდე თუ AI კულისებში მუშაობდა — ფოსტას ახარისხებდა, გზას გვიჩვენებდა, სიმღერებს არჩევდა — ახლა მან ლაპარაკი დაიწყო. უცებ აღმოვაჩინეთ, რომ შეგვიძლია მას ვკითხოთ რჩევა, დავაწერინოთ მეილი, ვთხოვოთ ნახატის შექმნა ან უბრალოდ ვეჭორაოთ.
ეს იყო შოკი. ხალხი დაიბნა. ზოგს შეეშინდა — ვაიმე, სამსახურს წამართმევს!, ზოგს გაუხარდა — უჰ, რეფერატს აღარ დავწერ!.
მაგრამ მთავარი ცვლილება ისაა, რომ ჩვენ დავიწყეთ მასთან ურთიერთობა. ის უკვე აღარ არის უბრალოდ პროგრამა. ის გახდა ვიღაც, ვისაც შეგიძლია უთხრა: ცოტა უფრო მხიარულად დამიწერე ეს ტექსტი ან აბა, მირჩიე, რა ვაჩუქო შეყვარებულს.
ჩვენ დავიწყეთ მასთან თანამშრომლობა. და იცით რა? ეს ურთიერთობა ჯერ მხოლოდ ახლა იწყება.
საბოლოო ჯამში, რა გამოდის?
ხელოვნური ინტელექტი არ არის ისეთი, როგორიც ფილმებში გვეგონა. ის არ არის ცივი, მეტალის რობოტი, რომელიც ლაზერებს ისვრის. ის უფრო ჰგავს ძალიან მონდომებულ, ცოტა ნერდ ასისტენტს, რომელიც სულ თან დაგვდევს.
ის ჩვენს ტელეფონშია, როცა სახით ვბლოკავთ ეკრანს; ის ჩვენს კამერაშია, როცა ფოტოს ვიღებთ და სახე უფრო ლამაზი ჩანს, ვიდრე სარკეში; ის ჩვენს ბანკშია, როცა ტრანზაქციას ამოწმებს.
ჩვენ ვერ შევამჩნიეთ, როდის გახდა ის ჩვენი ცხოვრების განუყოფელი ნაწილი, რადგან ის ძალიან ბუნებრივად, ძალიან კომფორტულად შემოგვეპარა.
ასე რომ, შემდეგ ჯერზე, როცა ტელეფონი შემოგთავაზებთ სიტყვას, რომლის დაწერაც გეზარებოდათ, ან ნეტფლიქსი ჩაგირთავთ ფილმს, რომელიც ზუსტად თქვენს ხასიათს შეეფერება — გაიღიმეთ. ეს თქვენი უხილავი მეგობარია, რომელიც გეუბნებათ: ვიცი, რა გინდა, დაისვენე, მე მივხედავ.
და ვინ იცის, შეიძლება ეს სტატიაც სწორედ მან დაწერა? ხუმრობა, ხუმრობა... თუ არა?
მომავალ შეხვედრამდე!